11 دسامبر

وزوز گوش

وزوز  گوش

 وزوز گوش

مرور

اسیب به سلول‌های مویی در سیستم شنوایی، اختلال در شریان کاروتید یا ورید ژوگولار، موضوعات مربوط به مفصل تمپوروماندیبولار (TMJ)، و مشکلات در مسیرهای فرایند شنوایی مغز می‌توانند سبب ایجاد وزوز  شوند.

وزوز (تینیتوس) عبارت است از درک و شنیدن صدا بدون وجود محرک خارجی تولید کننده صوت. وزوز به عنوان یک مشکل شایع حدوداَ یکی از هر پنج نفر را مبتلا می‌کند. وزوز به خودی‌خود یک بیماری نیست- بلکه علامتی از یک بیماری یا شرایط زمینه‌ساز مانند کاهش شنوایی مربوط به سن، آسیب به گوش یا اختلال سیستم جریان خون است.

اگرچه وزوز دردسر‌آفرین است اما معمولاً علامت یک بیماری جدی نیست. وزوز اگرچه در بسیاری از مردم با افزایش سن بدتر می‌شود، اما با درمان بهبود می‌یابد. درمان علت زمینه‌ساز و شناسایی‌شده گاهی اوقات به بهبودی بیمار کمک می‌کند. درمان‌های دیگر صدا را کاهش داده یا آن را می پوشانند و وزوز کمتر قابل توجه می‌شود.

علائم وزوز گوش

وزوز عبارت است از حس آزاردهندۀ شنیدن صدا، زمانی که هیچ صدای خارجی وجود ندارد. علائم وزوز شامل این نوع صداهای خیالی در گوش هستند:

  • زنگ زدن
  • همهمه
  • غرش کردن
  • تَلَق تَلَق
  • سوت کشیدن

بلندی صدای خیالی ممکن است از غرش پایین تا جیغ بلند متفاوت باشد و شما ممکن است آن را در یک گوش یا هر دو گوش بشنوید. در بعضی موارد، صدا می‌تواند به گونه‌ایی بلند باشد که با توانایی تمرکز یا شنیدن صدای واقعی تداخل کند. وزوز ممکن است همیشه وجود داشته باشد یا گهگاه رخ دهد.

دو نوع وزوز وجود دارد:

  • وزوز ذهنی، وزوزی است که فقط شما می‌شنوید. این نوع وزوز شایع ترین نوع است و به وسیله مشکلات گوش در گوش خارجی، میانی یا داخلی ایجاد می‌شود. این نوع وزوز می‌تواند به واسطه مشکلاتی در اعصاب شنوایی (auditory) یا بخشی از مغز که با سیگنال های عصبی به عنوان صدا تداخل می‌کند (مسیرهای شنوایی)، ایجاد شود.
  • وزوز عینی، وزوزی است که پزشک هنگامی که معاینه را انجام می‌دهد، می‌تواند بشنود. این نوع وزوز ممکن است به وسیله مشکلات عروق خونی، شرایط استخوانچه‌های گوش میانی یا انقباضات عضلات داخل گوش میانی ایجاد شود.

چه موقع به پزشک مراجعه کنید

چنانچه دچار وزوزی هستید که شمار را آزار می دهد، به پزشک مراجعه نمایید.

در صورت وقوع موارد زیر  در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید:

  • وزوزی داشته باشید که ناگهان و بدون علت واضحی رخ دهد.
  • کاهش شنوایی یا سرگیجه همراه با وزوز داشته باشید.

علت‌های وزوز گوش

آسیب سلولهای مویی شنوایی، اختلال در شریان کاروتید یا ورید ژوگولار، مشکلات مربوط به مفصل تمپورالو ماندیبولار (TMJ)، و مشکلات در مسیرهای فرایند شنوایی مغز می‌توانند سبب ایجاد صدا در مغز (وزوز) شوند.

تعدادی از بیماری‌ها نیز می‌توانند وزوز ایجاد کرده یا آن را بدتر کنند. در بسیاری از موارد، علت دقیق هرگز یافت نمی شود.

یک علت شایع وزوز، آسیب به سلول‌های مویی گوش داخلی است. تحریک سلولهایی مویی گوش داخلی  موجب ایجاد یک سیگنال الکتریکی می‌شود که از طریق عصب شنوایی به مغز ارسال می‌گردد. مغز این سیگنال‌ها را به عنوان صدا تفسیر می‌کند. چنانچه سلولهای مویی داخل گوش آسیب ببینند، می‌توانند سیگنال یا تکانه‌های الکتریکی تصادفی را به مغز ارسال کرده و وزوز ایجاد کنند.

علت‌های دیگر وزوز شامل مشکلات دیگر گوش، شرایط و بیماری‌های مزمن، و آسیب‌ها یا شرایطی هستند که بر روی اعصاب گوش یا مرکز شنوایی در مغز اثر می گذارد.

علت های شایع وزوز گوش

در بسیاری از مردم، وزوز به وسیله یکی از این شرایط ایجاد می‌شود:

  • کاهش شنوایی مربوط به سن ( پیرگوشی). آستانه شنوایی در بسیاری از افراد معمولاً با افزایش سن از حدود 60 سالگی کاهش می‌یابد. البته ژنتیک در این امر تاثیر به سزایی دارد و در بعضی خانواده‌ها پیرگوشی از سنین پایین‌تری رخ می‌دهد.
  • قرار گرفتن در معرض صداهای بلند. صداهای بلند مانند صداهایی که از وسایل و تجهیزات سنگین و سلاح‌های گرم ایجاد می‌شود، منابع شایع کاهش شنوایی مربوط به صدا هستند. موسیقی  نیز اگر برای مدت طولانی با صدای بلند گوش داده شود، می‌تواند باعث کاهش شنوایی شود. وزوز که بعد از حضور به مدت چند ساعت در سالن کنسرت ایجاد می‌شود، معمولاً از بین می‌رود؛ قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض صدای بلند می‌تواند آسیب دائمی ایجاد کند.
  • انسداد کانال گوش. موم گوش به واسطه گیرانداختن آلودگی‌ها و کند کردن رشد باکتری‌ها از کانال گوش محافظت می‌کند. زمانی که موم گوش به میزان بسیار زیاد تجمع یابد، بسیار سخت شسته می‌شود و سبب کاهش شنوایی یا تحریک پرده صماخ می شود که گاهی می‌تواند به وزوز منجر شود.
  • تغییرات استخوانچه‌های گوش. سفتی استخوانچه‌ها در گوش میانی ممکن است بر روی شنوایی اثر گذاشته و وزوز ایجاد کند. این شرایط به وسیله رشد غیرطبیعی استخوان ایجاد می‌شود که در خانواده‌ها ارثی است.

علت‌های دیگر وزوزگوش

بعضی از علت‌های وزوز کمتر شایع هستند. موارد ذیل از این جمله هستند:

  • بیماری منیر. وزوز می تواند نشانه اولیه بیماری منیر باشد. بیماری منیر اختلال گوش داخلی است که ممکن است به وسیله فشار غیرطبیعی مایع گوش داخلی ایجاد شود.
  • مشکلات مفصل گیجگاهی- فکی. اختلالات و مشکلات مفصلِ گیجگاهی- فکی روی هر طرف سر در جلوی گوش، جایی که استخوان فک تحتانی با جمجمه تماس دارد، می تواند وزوز ایجاد کند.
  • آسیب‌های سر یا آسیب‌های گردن. آسیبها و ضربات وارده بر سر یا گردن می‌توانند بر روی گوش داخلی، اعصاب شنوایی یا عملکرد مغزی مربوط به شنوایی اثر بگذارند. چنین آسیب‌هایی بطور کل به وسیله وزوز فقط در یک گوش ایجاد می‌شوند.
  • نورومای اکوستیک. این تومور خوش‌خیم روی عصب مغزی که از مغز به گوش داخلی امتداد می‌یابد و تعادل و شنوایی را کنترل می‌کند، ایجاد می‌شود. این بیماری که شوآنوم وستیبولار نیز نامیده می شود، عموما فقط در یک گوش وزوز ایجاد می‌کند.

وزوز مرتبط با اختلالات عروق خونی

وزوز در موارد نادر به وسیله اختلال عروق خونی ایجاد می شود. این نوع وزوز که ضرباندار می‌باشد به علل موارد زیر ایجاد می‌شود:

  • آترواسکلروز. با افزایش سن و تشکیل رسوبات کلسترول و رسوبات دیگر، عروق خونی بزرگ نزدیک به گوش میانی و داخلی تا حدی خاصیت ارتجاعی خود را از دست می‌دهند. این مسئله سبب می‌شود تا ضربان شریانها در داخل گوش آسان‌تر تشخیص داده شود. این نوع وزوز در هر دو گوش شنیده می‌شود.
  • تومورهای سروگردن. تومورهایی که بر روی عروق خونی سر یا گردن فشار وارد می‌کند (نئوپلاسم عروقی) می‌تواند علایمی نظیر وزوز را ایجاد کند.
  • فشارخون بالا. فشارخون و عواملی که فشار‌خون را افزایش می‌دهند مانند استرس، الکل و کافئین می‌توانند وزوز را بارزتر کنند.
  • جریان خون متلاطم. باریک‌شدن یا پیچ‌خوردگی در شریان‌های گردن (مانند شریان کاروتید) یا یکی از وریدهای گردن (ورید ژوگولار) می‌تواند سبب جریان خون نامنظم و متلاطم شود که به وزوز منجر می‌شود.
  • بدشکلی مویرگ‌ها. شرایطی که بدشکلی شریانی- وریدی (AVM) نامیده می‌شود عبارت است از ارتباط غیرطبیعی بین شریان و وریدها که می‌تواند به وزوز منجر شود. این نوع وزوز در کل فقط در یک گوش رخ می‌دهد.

داروهایی که می‌توانند سبب وزوز شوند

تعدادی از داروها ممکن است وزوز گوش ایجاد کرده یا آن را بدتر کنند. در کل هر چه دوز این داروها بالاتر باشد، وزوز بدتر می شود. هنگامی که شما مصرف این داروها را قطع کنید، صداهای ناخواسته اغلب ناپدید می شوند. داروهای شناخته شده‌ایی که سبب ایجاد وزوز یا بدتر شدن آن می شوند عبارتند از:

  • آنتی‌بیوتیک ها شامل پلی میکسین B، اریترومایسین، ونکومایسین و نئومایسین
  • داروهای ضد سرطان شامل وین‌کریستین
  • قرص‌های ادرار آور مانند بومتانید، اتاکرینیک اسید یا فوروزماید
  • داروهای ضدمالاریا
  • بعضی داروهای ضد افسردگی
  • مصرف آسپیرین در دوزهای بالای غیرمعمول ( معمولاً 12 تا در روز یا بیشتر)

عوامل خطر وزوز گوش

هر کس می تواند دچار وزوز شود، اما این عوامل ممکن است خطر را افزایش دهند:

  • قرار گرفتن در معرض صداهای بلند. قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض صداهای بلند می‌تواند به سلول‌های مویی حسی باریک در گوش که صدا را به مغز منتقل می‌کنند، آسیب برساند. افرادی که در محیط‌های پر سروصدا کار می‌کنند مانند کارخانه و کارگران ساختمان سازی، نوازندگان موسیقی، و سربازها مخصوصاً در معرض خطر بیماری هستند.
  • سن. همانطور که سن شما افزایش می‌یابد، تعداد فیبرهای عصبی در حال عملکرد در گوش شما کاهش می‌یابد و مشکلات شنوایی همراه با وزوز را ایجاد می‌کند.
  • جنسیت. مردان بیشتر دچار وزوز گوش می‌شوند.
  • سیگار کشیدن. سیگاری‌ها خطر بالاتر ابتلا به وزوز را دارند.
  • مشکلات قلبی- عروقی. شرایط و بیماری‌هایی که بر روی جریان خون اثر می‌گذارند مانند فشار خون بالا یا باریک شدن شریان‌ها (اترواسکروز)، می‌توانند خطر وزوز را افزایش دهند.

عوارض وزوز گوش

وزوز می‌تواند اثر شدیدی بر روی کیفیت زندگی بگذارد. اگرچه وزوز بطور متفاوت بر روی مردم اثر می‌گذارد، اما اگر دچار وزوز شدید، ممکن است علائم زیر را تجربه کنید:

  • خستگی
  • استرس
  • مشکلات خواب
  • دشواری در تمرکز
  • مشکلات حافظه
  • افسردگی
  • اضطراب و تحریک پذیری

درمان این شرایط مرتبط با هم ممکن است مستقیماً بر روی وزوز اثر نگذارد، اما می‌تواند به شما کمک کند تا احساس بهتری داشته باشید.

تشخیص وزوز گوش

پزشک شما گوش‌ها، سر، و گردن را بررسی می‌کند تا علت‌های احتمالی وزوز را جستجو کند. آزمایشات شامل موارد زیر هستند:

  • معاینه شنوایی ( ادیولوژی). به عنوان قسمتی از آزمایش، شما در یک اتاق ضدصدا می‌نشینید، گوشی یا هدفونی که از طریق آن صداهای خاص در یک زمان داخل یک گوش پخش می‌شود را در گوش می‌گذارید. زمانی که صدا را شنیدید، نشان می‌دهید و نتایج با نتایج طبیعی برای سن شما مقایسه می‌شوند. این کار به کنار گذاشتن یا شناسایی علت‌های احتمالی وزوز کمک می‌کند.
  • آزمون‌های حرکتی. پزشک شما ممکن است از شما بخواهد تا چشم‌های خود را حرکت دهید، فک را روی هم فشار دهید، یا گردن، بازوها و ساق های خود را حرکت دهید. اگر وزوز شما تغییر کند یا بدتر شود، ممکن است به شناسایی اختلال زمینه‌ای که به درمان نیاز دارد کمک کند.
  • آزمونهای‌های تصویربرداری. شما بسته به علت مشکوک وزوز ممکن است به آزمونهای تصویربرداری مانند سی تی اسکن و MRI نیاز داشته باشید.

صداهایی که می شنوید می تواند به پزشک کم کند تا علت های زمینه ساز احتمالی را شناسایی کند.

  • تَلَق تَلَق (کلیک). انقباض عضله داخل گوش میانی می‌تواند صداهای تلق تلق تیز ایجاد کند که در گوش شما شنیده می‌شود. این صداها ممکن است به مدت چند ثانیه تا چند دقیقه طول بکشند.
  • همهمه یا فشار. معمولاً زمانی که ورزش می‌کنید یا تغییر وضعیت می‌دهید مانند زمانی که دراز می‌کشید یا می‌ایستید، ممکن است متوجه نوسانات صدا با منشا عروق بشوید.
  • ضربه قلبی: مشکلات عروق خونی مانند فشار خون بالا، آنوریسم یا تومور و انسداد کانال گوش یا لوله استاش می‌توانند صدای ضربه قلب شما را در گوش‌هایتان تشدید کنند (وزوز ضرباندار).
  • صدای زنگ با فرکانس پایین. بیماری منییر می تواند صدای زنگ زدن با فرکانس پایین در یک گوش ایجاد کند. وزوز ممکن است قبل از حمله سرگیجه بسیار بلند شود- حسی که نشان می‌دهد شما یا اطرافتان می‌چرخید یا حرکت می‌کنید.
  • صدای زنگ با فرکانس بلند: قرار گرفتن در معرض صدای بلند یا دمیدن در گوش می‌تواند صدای زنگ زدن یا جیغ با فرکانس بلند را ایجاد کند که معمولاً بعد از چند ساعت برطرف می‌شود. البته اگر کاهش شنوایی نیز وجود داشته باشد، وزوز ممکن است دائمی باشد. قرار گرفتن در معرض صدای بلند به مدت طولانی، کاهش شنوایی مرتبط با سن یا داروها می توانند صدای زنگ زدن مداوم با فرکانس بلند را در هر دو گوش ایجاد کنند. نورینوم اکوستیک می تواند صدای زنگ زدن با فرکانس بلند و مداوم را در یک گوش ایجاد کند.
  • صداهای دیگر. سفتی استخوان‌های گوش داخلی (اتواسکلروز) می تواند وزوز با بلندی پایین را ایجاد کند که ممکن است مداوم یا متناوب باشد. موم گوش، اجسام خارجی یا موها در مجرای گوش می‌توانند در برابر پرده صماخ مالش ایجاد کرده و صداهای مختلفی ایجاد کنند.

در بسیاری از موارد، علت وزوز گوش هرگز مشخص نمی‌شود. پزشک می‌تواند با شما درباره کارهایی که می‌توانید انجام دهید تا شدت وزوز گوش را کاهش دهید، گفتگو کند یا به شما کمک کند تا با صداها بهتر مقابله کنید.

درمان وزوز گوش

درمان بیماری زمینه‌ای

پزشک برای درمان وزوز ابتدا سعی می‌کند تا بیماری یا شرایط علاج‌پذیر زمینه‌ای که ممکن است با علائم شما همراه باشد را شناسایی کند. چنانچه وزوز به دلیل بیماری و مشکلات سلامتی ایجاد شده باشد، پزشک ممکن است تدابیری را اتخاذ کند که بتوانند صدا را کاهش دهند. مثال‌ها شامل موارد زیر هستند:

  • خارج کردن موم گوش. خارج کردن موم فشرده گوش می‌تواند علائم وزوز را کاهش دهد.
  • درمان بیماری عروق خونی. بیماری‌های عروقی زمینه‌ای ممکن است به دارو، عمل جراحی یا درمان دیگر نیاز داشته باشند تا مشکل وزوز برطرف شود.
  • تغییر داروها. چنانچه دارویی مصرف می‌کنید که علت وزوز است، پزشک ممکن است متوقف کردن یا کاهش دارو یا تغییر به داروی متفاوتی را توصیه کند.

سرکوب صدا

سمعکهایی وجود دارد که با تولید صوت در فرکانسهای ایجاد کننده وزوز باعث سرکوب وزوز می‌شود، به طوری که وزوز کمتر آزاردهنده باشد.

داروها

داروها نمی توانند وزوز را مداوا کنند، اما در بعضی موارد می توانند به کاهش شدت علائم یا عواقب کمک کنند. داروهای احتمالی شامل موارد زیر هستند:

  • داروهای گروه ضدافسردگی‌های سه‌حلقه‌ای مانند آمی‌تریپتیلین و نورتریپتیلین که تا حدی با موفقیت استفاده می شوند. البته این داروها در کل فقط برای وزوز شدید استفاده می شوند، زیرا می‌تواند عوارض جانبی دردسرآفرین شامل خشکی دهان، تاری دید، یبوست و مشکلات قلبی ایجاد کنند.
  • آلپرازولام ممکن است به کاهش علائم وزوز کمک کند اما عوارض جانبی می‌توانند شامل خواب‌آلودگی و تهوع باشند. استفاده طولانی‌مدت از این دارو باعث وابستگی می‌شود.

داروهای دیگر

شواهد کمی وجود دارد که نشان می‌دهد درمان دارویی جایگزین بر روی وزوز اثر می‌کند. البته بعضی از درمان‌های دیگری که برای وزوز امتحان شده اند شامل موارد زیر می باشند:

  • طب سوزنی
  • هیپنوتیزم
  • جینگو بیلوبا
  • مکمل روی
  • ویتامین‌های گروه B

تحریک عصب با استفاده از تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال (TMS) یک درمان غیرتهاجمی بدون درد است که در بعضی موارد در کاهش علائم وزوز موفقیت آمیز بوده است. اخیراً TMS معمولاً در اروپا استفاده می شود و در بعضی از کارآزمایی‌ها در ایالات متحده استفاده شده است. هنوز باید تعیین شود که کدام بیماران ممکن است از چنین درمان‌هایی نفع ببرند.

خود درمانی

شیوه زندگی و درمانهای خانگی

وزوز را اغلب نمی‌توان درمان کرد. البته بعضی از مردم به آن عادت می‌کنند و کمتر از اوایل بیماری متوجه آن می‌شوند. شیوه‌های تعدیل خاص می‌تواند علائم را در بسیاری از افراد کمتر دردسرآفرین کند. این نکات ممکن است کمک کنند:

  • اجتناب از محرک‌های احتمالی. کاهش قرار گرفتن در معرض چیزهایی که وزوز را بدتر می‌کنند. مثال‌های شایع شامل صداهای بلند، کافئین و نیکوتین هستند.
  • پوشاندن صدا. یک پنکه، موسیقی ملایم، یا رادیو با صدای پایین در یک محل ساکت ممکن است به پوشاندن صدای وزوز کمک کند.
  • کنترل استرس. استرس می‌تواند وزوز را بدتر کند. کنترل استرس چه از طریق درمان آسوده سازی (relaxation)، بیوفیدبک یا ورزش ممکن است تا حدی بیماری را برطرف کند.
  • قطع مصرف الکل. الکل نیروی جریان خون را به وسیله متسع کردن عروق خونی افزایش می‌‌دهد و جریان خون بیشتری مخصوصاً در منطقه گوش داخلی ایجاد می‌کند.

پیشگیری

وزوز در بسیاری از موارد نتیجه چیزهایی است که می‌توان از آن پیشگیری کرد. البته بعضی از اقدامات احتیاطی می توانند به پیشگیری از انواع خاص وزوز کمک کنند.

  • استفاده از وسایل محافظت شنوایی. قرار گرفتن در معرض صدای بلند طی زمان می‌تواند به اعصاب در گوش آسیب برساند و کاهش شنوایی و وزوز ایجاد کند. چنانچه شما نوازنده آلات موسیقی هستید، در صنعتی کار می‌کنید که از ماشین‌آلات با صدای بلند استفاده می‌کنند یا از سلاح‌های گرم استفاده می‌کنید ( مخصوصاً تفنگ‌ها یا تپانچه ها)، همیشه با وسایل محافظت از شنوایی روی گوش را بپوشید.
  • کم کردن قدرت صدا. قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض موسیقی تقویت شده بدون وسیله محافظت از گوش یا گوش کردن به موسیقی با صدای بسیار بلند از طریق هدفون‌ها می‌تواند سبب کاهش شنوایی و وزوز شود.
  • مراقبت از سلامت قلبی- عروقی. ورزش منظم و تغذیه صحیح می‌تواند به پیشگیری از وزوز مرتبط با اختلال عروق خونی کمک کند.

دکتر رضا کریمی

جراح و متخصص گوش و حلق و بینی

 جراح سر و گردن و پلاستیک بینی و صورت

 

درباره نویسنده

پاسخ

هفده − دوازده =

Visit Us On TwitterVisit Us On FacebookVisit Us On Google PlusVisit Us On LinkedinVisit Us On Instagram